سفرهای دوره‌ای ولیعهد عربستان و احياي پرستیژ آسیب خورده

 گفتگو با دكتر محمد صادق كوشكي؛ کارشناس مسائل غرب آسیا


 
محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، بعد از رسانه‌ای شدن پرونده قتل جمال خاشقچی کوشش کرده است با سفرهای دوره‌ای به کشورهای عربی، شمال آفريقا و سپس اجلاس جی ۲۰ به احیای پرستیژ آسیب خورده خود دست بزند. در این بین برای بررسی بیشتر پیامدهای سفرهای دوره بن سلمان با دکتر محمد صادق کوشکی، کارشناس مسائل غرب آسیا و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، گفتگویی داشته‌ایم که شرح آن را در ذیل می‌خوانید:

 

 موسسه آينده پژوهي جهان اسلام: علل توجه ولیعهد عربستان به انجام سفرهای دوره‌ای به کشورهای عربی شمال آفريقا در وضعیت کنونی چیست؟

چند اتفاق به گونه همزمان موجب شده است جایگاه نه چندان محکم محمد بن سلمان، ولیعهد سعودی، در ساختار قدرت این کشور دچار بی‌ثباتی و تزلزل جدی گردد. در واقع توامانی پرونده تروریسم دولتی عربستان در این ماجرای خاشقچی و همچنین به بن بست رسیدن بحران یمن و به نوعی همزمانی این دو موضوع باعث شده است تا موقعیت بن سلمان دچار مشكل شدیدی هم در فضای داخلی و هم در فضای بین المللی و منطقه‌ای گردد. لذا وي تلاش‌هایی برای دیدار و بازديد از کشورهای عربی منطقه و بعد از آن سفر به اجلاس جی ۲۰ آرژانتین انجام داد. در واقع به نوعی تلاش‌هایي برای باز کردن صفحه جدید سیاسی، رسانه‌اي و منطقه اي تلقی می‌گردد. بن سلمان تلاش کرده است تا به نوعی پرونده‌های باز شده و علیه خود را و همچنین پرونده خاشقچي را مختومه اعلام کند. اما نتوانست و به نوعی با مخالفت‌های جدی روبه‌رو گشت و تنها چند ساعت در تونس باقی بماند. همچنین در سفر به الجزایر لغو گردید و در اجلاس جي  ۲۰ در کشور آرژانتین با رفتارهای انتقادي از سوی مردم آرژانتین و تظاهرات‌های و رفتار برخی از سران کشورهای مختلف روبه‌رو شد. رفتار سرد آنها موجب شد که محمد بن سلمان در  ارائه تصویر مثبت و اصلاح چهره آسیب خورده خود به شدت ناکام گردد.

موسسه آينده پژوهي جهان اسلام: آيا محمد بن سلمان توانسته است به مدیریت سیاسی داخل عربستان سعودی در مقابله با مخالفان و بدنه منتقدان داخلی بپردازد و آنها را با خود همراه کند؟

 چند طیف مخالف وي هستند. بخشی از علماي مخالف وهابی انتقادات جدی به پروژه های بن سلمان به ویژه پروژه ۲۰۳۰ عربستان (که مدنظر محمد بن سلمان است) دارند و این امر با مخالفت‌های جدی آنها روبه‌رو شده است. همچنین بخشی از بدنه خاندان سلطنت به ویژه بعد از رفتارهای خشن وی در برابر سایر شاهزادگان (که منجر به بازداشت آنها شد) به گونه‌ای جدی با بن سلمان اختلاف پیدا کرده‌اند. همچنين مخالفین سنتی نیز در داخل عربستان که شامل تکنوکرات‌های تحصیلکرده غرب (که با نظام دیکتاتوری عربستان سعودی مشکل دارند) و بخشی از بدنه شیعیان این کشور و جمع بیش از ۵ میلیونی سعودی (که درآمدي کمتر از ۱۰ دلار يا زير خط فقر در روز دارند و به نوعی قربانیان تبعیض اقتصادی در این کشور هستند) محسوب می‌شوند. اينان به گونه‌ای سنتی علیه خاندان آل سعود هستند. کاری که بن سلمان انجام داد در واقع اجماع بین المللی مخالفان خارجي را به مخالفان داخلی خود نیز افزود.

 

 موسسه آينده پژوهي جهان اسلام: با توجه به اجلاس جي۲۰  و رهبران ۲۰ اقتصاد مهم جهان اهداف مهم سلمان از دیدار با رهبران اقتصادی جهان و ديدار با شخصيت هايي چون پوتین ، مکرون و.. چه بود؟

 جی ۲۰ سال‌ها است که برگزار می‌گردد اما حضور بن سلمان در این اجلاس بيش از آنکه ورود به بحث‌های مهم اقتصادی جهانی باشد، بیشتر تلاش برای اصلاح چهره و نجات موقعیت خود است چرا که موقعیتش به طور جدی مورد تهدید است. این امر چه از سوی گزینه‌های داخلی و چه از سوی گزینه‌های برخی کشورهای اروپایی و بخشی از حاکمیت امریکا مطرح می‌گردد؛ چنانچه نظر به حذف حاکمیت آل سعود و روی کار آمدن دولتی تکنوکرات حامی غرب در عربستان هم مد نظر است. این گزینه‌ها و تهدیدي جدی علیه بن سلمان و آل سعود هستند و وي تلاش کرد با حضور در اجلاس در کنار چهره‌های مهم سیاسی جهان تزلزل در ساختار قدرت را کاهش دهد.

 موسسه آينده پژوهي جهان اسلام: با توجه به تداوم مخالفت‌های رسانه‌ای و مسلمان با وي چند سناریو در مورد برخورد کشورهای منطقه‌ای و نظام ملل در وضعیت کنونی با بن سلمان وجود دارد نسبت به بن سلمان وجود دارد؟

 گزینه‌اي که همچنان رد نشده و ممکن است عملی گردد حذف بن سلمان و روی کار آوردن احمد بن عبدالعزیز يا ساير گزینه‌های داخلی در داخل آن سعود است. احمد بن عبدالعزیز به عنوان  به نوعی اپوزیسیون بن سلمان از داخل خود آل سعود به شمار می‌رود و با حمایت امریکا یا انگلیسی از  لندن به ریاض برگشته است و به نوعی می‌تواند یک جایگزین مهم به شمار آید. جدا از این نیز کسان دیگری نیز با خاندان آل سعود مشکلی دارند و بن سلمان را ناکارآمد میدانند. چنانچه در اروپا با بخشی از ادبیات حاکم امریکا در مورد حکومت آل سعود مشکل دارند و وجود آل سعود را مغایر با شعارهای دموکراسی‌خواهی غربی می‌دانند. يعني آنها می‌خواهند تکنوکرات‌های تحصیل کرده غرب گرا در اروپا و امریکا در رياض به قدرت برسند تا عملاً شعارهای حقوق بشری و و دموکراسی خواهانه غربی محقق گردد. در واقع تلاش می‌شود تا گروهی به قدرت رسند تا جهت‌گیری سیاسی غرب‌گرایی داشته باشد و منافع اقتصادی اروپا و امریکا را در عربستان را تامين کند.

 موسسه آينده پژوهي جهان اسلام: آینده جایگاه و نقش بن سلمان در ساختار سیاسی و جایگاه قدرت نرم وی در چیست؟

 تا سال گذشته بن سلمان با اعتماد به نفس قوي از اجرای پروژه ۲۰۳۰ عربستان توسط خود یاد می‌کرد اما اكنون  مهمترین تلاش وی باقی ماندن به عنوان ولیعهد در این کشور است. این امر نشان از تنزل جایگاه وی است. اینکه سلمان موفق گردد ولیعهد باقی بماند و اینکه بتواند مدیر پروژه ۲۰۳۰ را جای تامل دارد. هدف اکنون وي رسیدن به سند ۲۰۳۰ عربستان نیست؛ بلكه باقی ماندن در پست ولیعهد عربستان سعودی است.

 

 **مسئولیت صحت و سقم مطالب موجود در یادداشت‌ها، مقالات و مصاحبه‌های منتشر شده در سایت به عهده نویسنده بوده و انتشار آنها الزاماً به معنی تایید مطلب یا بیانگر دیدگاه‌های موسسه نیست.

e-max.it: your social media marketing partner

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید